مروری بر جایگاه محیطزیست در برنامههای توسعه پیش و پس از انقلاب اسلامی | ||
| نشریه دانشجویی زیست سپهر | ||
| مقاله 3، دوره 17، شماره 2، اسفند 1403، صفحه 5-21 اصل مقاله (674.96 K) | ||
| نوع مقاله: اسناد فرادست | ||
| نویسندگان | ||
| آسا محروقی؛ افشین دانه کار* | ||
| عضو هیأت علمی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| پیش از انقلاب اسلامی و در دوران حکمرانی پهلوی دوم، بهمنظور رشد و توسعه کشور شش برنامهی عمرانی تنطیم شد که پنج مورد از آنها به اجرا درآمد. در هر یک از این برنامهها بخشهایی به حفظ منابع طبیعی-البته با تمرکز بر مقولههای محیطزیستی و نه خود محیطزیست- اختصاص یافت و برای اجرای آن اعتباراتی پیشبینی شد. پس از انقلاب اسلامی اولین برنامهی توسعه با وقفهای ۱۱ ساله و در سال ۱۳۶۸ تدوین شد. بعد از انقلاب اسلامی تا کنون هفت برنامه توسعه پنجساله تنظیم شدهاست که درحالحاضر برنامهی هفتم توسعه در کشور در دست اجرا است. روش بررسی این مطالعه، بررسی و تحلیل سیستماتیک اسناد برنامهای بود. بررسی یافتهها نشان میدهد سهم احکام محیطزیستی در برنامه اول توسعه (1368-1372) 3 درصد، در برنامه دوم توسعه (۱۳۷۴ تا ۱۳۷۸) 4 درصد، در برنامه سوم توسعه (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۳) 7 درصد، در برنامه چهارم توسعه (۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸) 22 درصد، در برنامه پنجم توسعه (۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴) 13 درصد، در برنامه ششم توسعه (۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰) 14 درصد و در برنامه هفتم توسعه (1403 تا 1407) 9 درصد بودهاست. سهم احکام محیطزیستی برنامههای توسعه، بازتابدهنده شرایط توسعهیافتگی در کشور است و تنها در زمانی که رشد و تعادل نسبی میان جنبههای دیگر توسعه وجود داشته، سهم احکام محیطزیستی برنامه افزایش یافتهاست. از سوی دیگر ضعف ضمانت اجرایی، بخشینگری و عدمهماهنگی بینبخشی از چالشهای اساسی در اجرای احکام محیطزیستی در برنامههای توسعه است. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی روند تکاملی سیاستهای محیطزیستی و ارزیابی نقاط قوت، ضعفها و چالشهای موجود در این حوزه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمرانی محیطزیست؛ تجربهنگاری محیطزیست؛ مدیریت محیطزیست؛ برنامه توسعه اقتصادی؛ اجتماعی و فرهنگی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 262 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 177 |
||